дыялекталогія

Прэзентацыя выдання «Лінгвістычны мікраатлас Тураўшчыны»

24 лістапада (чацвер) у 14:00 у Цэнтральнай навуковай бібліятэцы імя Якуба Коласа НАН Беларусі (Мінск, вул. Сурганава, 15, першы паверх, пакой 110) адбудзецца прэзентацыя выдання «Лінгвістычны мікраатлас Тураўшчыны». У мерапрыемстве возьмуць удзел супрацоўнікі Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа, выкладчыкі ВНУ, прадстаўнікі навуковай і творчай грамадскасці краіны.

Чытаць далей →

Пра баскаў і палешукоў

Як паведамляе Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа, 14 чэрвеня адбудзецца сустрэча з Крысціянам Рансэра -- ураджэнцам Краіны Баскаў (Іспанія), навучэнцам універсітэта Сурэя (Вялікабрытанія), даследчыкам беларускіх народных гаворак.

Будуць абмяркоўвацца дзве тэмы:

- марфалогія і фаналогія заходнепалескіх гаворак;

- баскская мова: паходжанне, гісторыя, граматычныя асаблівасці.

Запрашаем на сустрэчу ў аўторак, 14 чэрвеня ў 11:00 па адрасе: Сурганава 1, корп. 2, каб. 302.

Чарговае абнаўленне беларускага дыялектнага лексікаграфічнага фонду на сайце

Мы працягваем публікаваць на нашым сайце лексікаграфічныя працы, створаныя ў галіне дыялекталогіі беларускай мовы (гл. Беларускі дыялектны лексікаграфічны фонд). Электронныя варыянты выданняў падрыхтаваны ў аддзеле дыялекталогіі і лінгвагеаграфіі Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі ў рамках рэалізацыі праекта «Зводны слоўнік беларускіх народных гаворак».

Чытаць далей →

Што ў Японіі можна даведацца пра мовы?

Беларускі перакладчык, крытык, літаратар з Беласточчыны Ян Максімюк дзеліцца ў сваім блогу на сайце «Радыё Свабода» ўражаннямі ад паездкі ў Японію, дзе ён выступаў на сімпозіуме, прысвечаным славянскім мікрамовам. Мерапрыемства праходзіла 30–31 студзеня 2015 года на факультэце паліталогіі і эканомікі Універсітэта Васэда ў Токіа.

Чытаць далей →

Новыя дыялектныя слоўнікі, зборнікі і атласы на сайце

Мы працягваем публікаваць на нашым сайце лексікаграфічныя працы, створаныя ў галіне дыялекталогіі беларускай мовы (гл. Беларускі дыялектны лексікаграфічны фонд). Электронныя варыянты выданняў падрыхтаваны ў аддзеле дыялекталогіі і лінгвагеаграфіі Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі ў рамках рэалізацыі праекта «Зводны слоўнік беларускіх народных гаворак».

Чытаць далей →

Лекцыя «Лексіка балцкага паходжання ў беларускіх гаворках Латвіі»

20 лістапада ў 14:00 у канферэнц-зале Інстытута эканомікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (Мінск, вул. Сурганава, 1/2, 11 паверх, пакой 1110) адбудзецца лекцыя доктара філалогіі, супрацоўніка Інстытута славістыкі Польскай акадэміі навук Міраслава Янковяка. Тэма лекцыі – «Лексіка балцкага паходжання ў беларускіх гаворках Латвіі». Уваход вольны.

Беларускі дыялектны лексікаграфічны фонд

Паважаныя чытачы! Прапануем вам лексікаграфічныя працы, створаныя ў галіне дыялекталогіі беларускай мовы. Электронныя варыянты выданняў падрыхтаваны ў аддзеле дыялекталогіі і лінгвагеаграфіі Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі ў рамках рэалізацыі праекта «Зводны слоўнік беларускіх народных гаворак».

Чытаць далей →

«Стэй, кэт!»

Артыкул пад такой загадкавай назвай з'явіўся днямі на сайце газеты «Культура». Напісаны ён Юрыем Чарнякевічам, стваральнікам багатага на моўныя знаходкі і цікавосткі «Атласа гаворак паўночна-ўсходняй Брэстчыны» (Мінск: Тэхналогія, 2009. — 255 с.). Са згоды аўтара публікуем гэты матэрыял і на нашым сайце.

Чытаць далей →

«Беларуская дыялекталогія», выпуск 3

Трэці выпуск зборніка «Беларуская дыялекталогія. Матэрыялы і даследаванні» (Мінск, 2014. — 304 с.), як і папярэднія дыялекталагічныя зборнікі, падрыхтаваны да друку супрацоўнікамі аддзела дыялекталогіі і лінгвагеаграфіі Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі. Выданне разлічана на моваведаў, этнографаў, гісторыкаў, а таксама ўсіх, хто цікавіцца родным словам.

Чытаць далей →

Міраслаў Янковяк

Міраслаў Янковяк (Mirosław Jankowiak)

E-mail:

Кандыдат філалагічных навук (доктар філалогіі), выпускнік беларусістыкі і паланістыкі Варшаўскага ўніверсітэта. З 2008 г. працуе ў Інстытуце славістыкі Польскай акадэміі навук. Выкладае беларускую мову як замежную ў Варшаўскім універсітэце. Аўтар 3 кніг і амаль 40 артыкулаў.

 

Навуковыя інтарэсы: беларуская дыялекталогія, моўныя памежжы (асабліва балта-славянскае), сацыялінгвістыка, мова беларусаў краінаў Балтыі (асабліва ў Латвіі) і Калінінградскай вобласці, а таксама польская паўночнакрэсовая мова.

 

Кніжкі і слоўнікі:

  1. N. Barszczewska, M. Jankowiak, Dialektologia białoruska, Warszawa 2012, ss. 308.
  2. М. Янковяк, Беларускія гаворкі ў Краслаўскім раёне Латвіі. Сацыялінгвістычнае дасьледаваньне, Беласток-Вільня 2012, С. 288. [пераклад з польскай].
  3. M. Jankowiak, Gwary białoruskie na Łotwie w rejonie krasławskim. Studium socjolingwistyczne, Warszawa 2009, ss. 248.
  4. I. Grek-Pabis (red), B. Biesiadowska-Magdziarz, M. Jankowiak, M. Ostrówka, Słownik mówionej polszczyzny północnokresowej [у падрыхтоўцы].

 

Артыкулы (выбраныя):

 

  1. M. Jankowiak, Belarusian dialects in Latvian Latgale – transitional or mixed [in:] Seržant, I. A. and B. Wiemer (eds.), Contemporary approaches to dialectology: The area of North, Northwest Russian and Belarusian vernaculars // Современные методы в диалектологии. Ареал северных, северо-западных русских и белорусских говоров „Slavica Bergensia” 13, Bergen 2013.
  2. M. Jankowiak, Gwary białoruskie na zachodniej Smoleńszczyźnie – dzieje agonii [in:] „Slavia” 82/2013, nr 3, Praha 2013, s. 315–322.
  3. M. Jankowiak, Białorusini [w:] Jak zwracają się do siebie Europejczycy, red. M. Marcjanik, Warszawa 2013, s. 59–69.
  4. М. Янковяк, Беларуская мова ў Латвіі: статус, сферы выкарыстання, перспектывы, Беларусіка-Albaruthenica 32. Матэрыялы V Міжнароднага кангрэса беларусістаў, Мінск 2012, 353–364. [перадрукавана].
  5. M. Jankowiak, Belorussian Minority in the Krāslava Area in Latvia. Language in the Domain of Religion [in:] Linguistica Lettica 20, Rīga 2012, s. 18–38.
  6. M. Jankowiak, Ł. Grajewski, Szlakiem białoruskich Poleszuków (raport z badań terenowych) [w:] „Acta Baltico-Slavica” 35, Warszawa 2011, s. 215–236.
  7. М. Янковяк, Лексіка беларускамоўных жыхароў Латгаліі (на прыкладзе Краслаўскага раёна), Polsko-białoruskie związki kulturowe, literackie i językowe, red. S. Kawalou, R. Radzik, M. Sajewicz, Lublin 2010, s. 397–406.
  8. M. Jankowiak, Wielonarodowość i wielokulturowość Łatgalii w aspekcie społecznym i historycznym [w:] Językowe i kulturowe dziedzictwo WKL. Księga jubileuszowa na 1000-lecie Litwy, Bydgoszcz 2010, s. 46–53.
  9. М. Янковяк, Прафэсар Яўхім Карскі – рэктар Імпэратарскага Варшаўскага унівэрсытэту,„Arche” 4/2010, C. 298–308.
  10. М. Янковяк, Беларуская мова ў Латвіі: статус, сферы выкарыстання, перспектывы, „Acta Albaruthenica” 10/2010, Warszawa 2010, s. 301–310.
  11. М. Янковяк, Образ национальностей проживающих на белорусско-латвийском пограничье в глазах жителей Латгалии [w:] Балто-славянские культурные связи, Рига 2009, C. 569–580.
  12. M. Jankowiak, Białorusini Łatgalii – autochtoni czy imigranci?, Acta Albaruthenica 8, Warszawa 2008, s. 264–274.
  13. M. Jankowiak, Kilka uwag o czynnikach kształtujących tożsamość narodową mniejszości białoruskiej na Łotwie (na przykładzie rejonu krasławskiego) [w:] Rodzina – Tożsamość – Język. Z badań na pograniczu słowiańsko-bałtyckim (red. A. Zielińska, A. Engelking, E. Golachowska), Warszawa 2008, s. 69– 93.
  14. M. Jankowiak, Zakres funkcjonowania języka białoruskiego i stan zachowania gwary na przykładzie wybranych miejscowości w okolicach Horek w obwodzie mohylewskim [w:] Pogranicza Białorusi w perspektywie interdyscyplinarnej, red. E. Smułkowa, A. Engelking, Warszawa 2007, s. 293–315.
  15. M. Jankowiak, M. Ostrówka, Język polski na Białorusi Wschodniej. Sytuacja socjolingwistyczna i uwagi o mowie wsi Stajsk i Wesełowo, „Acta Baltico-Slavica” 31, Warszawa 2007, s. 175–198.
  16. M. Jankowiak, Apdzīvojošu Krāslavas rajonu baltkrievu minoritāšu daudzvalodība. Valodu funkcionēšanas sfēras, „Linguistica Lettica” XVI, Rīga 2007, s. 193–211.
  17. M. Jankowiak, Białorusini na Łotwie – współczesna sytuacja socjolingwistyczna na przykładzie rejonu krasławskiego, „Acta Baltico-Slavica” 30, Warszawa 2006, s. 542–556.
  18. М. Янковяк, Социолингвистическая ситуация белорусов на белорусско-российском пограничье, „Linguistica Lettica” XV, Rīga 2006, s. 193–210.
  19. М. Янковяк, Языковая характеристика деревень на белорусско-русском пограничье [w:] „Studia Slavica” VI, Tallinn 2006, s. 264–278.

 

«Лексічны атлас беларускіх народных гаворак» (Мінск, 1993—1998)

Паважаныя сябры, аматары і прыхільнікі роднага слова! Прапануем вам электронную версію фундаментальнага навуковага даследавання «Лексічны атлас беларускіх народных гаворак: у 5 тамах» (скарочана ЛАБНГ). Гэты атлас з’яўляецца працягам лінгвагеаграфічнага выдання «Дыялекталагічны атлас беларускай мовы».

Чытаць далей →

«Дыялекталагічны атлас беларускай мовы» (Мінск, 1963)

Паважаныя сябры, аматары і прыхільнікі роднага слова! Прапануем вам для карыстання ўнікальную навуковую працу — «Дыялекталагічны атлас беларускай мовы» (скарочана ДАБМ). Гэта праца ўяўляе сабой комплекс лінгвістычных карт, на якіх адлюстраваны асаблівасці жывой беларускай мовы ў тым стане, у якім яна знаходзілася ў сярэдзіне мінулага стагоддзя.

Чытаць далей →

«Слоўнік Сенненшчыны», том 1 (А — К)

Слова ад рэдактара. Электронны варыянт лексікаграфічнага даведніка «Слоўнік Сенненшчыны. Т. 1. А — К» — гэта варыянт слоўніка, створанага ў аддзеле дыялекталогіі і лінгвагеаграфіі філіяла «Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы» Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры для выдавецтва «Беларуская навука». У гэтай версіі, за выключэннем прадмовы, якая была скарочана, галоўным чынам у яе ілюстрацыйнай частцы, захавана будова і форма падачы слоўнага матэрыялу ў тым выглядзе, як гэта было зроблена навуковым рэдактарам В. М. Курцовай на апошнім, завяршальным этапе для друкавання рукапісу.

Чытаць далей →

«Нацыянальная мова і нацыянальная культура: аспекты ўзаемадзеяння» (Мінск, 8.ХІ.2013)

8 лістапада 2013 года ў Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя Максіма Танка на факультэце беларускай і рускай філалогіі пройдзе ІII Міжнародная навуковая канферэнцыя «Нацыянальная мова і нацыянальная культура: аспекты ўзаемадзеяння» (да 95-годдзя з дня нараджэння прафесара Фёдара Міхайлавіча Янкоўскага).

Дэдлайн: 1 верасня 2013 г.

Аргузнос: 100 тыс. беларускіх рублёў (папярэдне).

Чытаць далей →

IX Международная научная конференция «Белорусско–русско–польское сопоставительное языкознание, литературоведение, культурология» (Витебск, 14–16.XI.2013 г.)

Витебский государственный университет имени П.М.Машерова приглашает Вас принять участие в работе IX Международной научной конференции «БЕЛОРУССКО-РУССКО-ПОЛЬСКОЕ СОПОСТАВИТЕЛЬНОЕ ЯЗЫКОЗНАНИЕ, ЛИТЕРАТУРОВЕДЕНИЕ, КУЛЬТУРОЛОГИЯ», проведение которой планируется 14–16 ноября 2013 года.

Проблемное поле конференции (направления):

1. Теоретические проблемы сопоставительного языкознания.

2. Проблемы функциональной и коммуникативной лингвистики.

3. Проблемы лингвокультурологии и когнитивной лингвистики.

4. Проблемы ономастики, этнолингвистики, диалектологии.

5. Проблемы социолингвистики и психолингвистики.

6. Инновационные технологии в обучении славянским языкам и литературам.

7. Проблемы сопоставительного литературоведения.

8. Современные проблемы фольклористики.

9. Проблемы современной славянской культурологии.

Чытаць далей

«На хвалях мовы: да 90–годдзя з дня нараджэння акадэміка М. В. Бірылы» (Мінск, 10—11 верасня 2013 г.)

Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы НАН Беларусі і Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка запрашаюць прыняць удзел у Міжнароднай навуковай канферэнцыі «На хвалях мовы: да 90-годдзя з дня нараджэння акадэміка М. В. Бірылы», якая адбудзецца 10—11 верасня 2013 г. на базе ўстановы адукацыі «Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка». Праграма канферэнцыі прадугледжвае пленарнае пасяджэнне, работу секцый і круглага стала, прысвечанага памяці акадэміка М. В. Бірылы.

Дэдлайн: 1 чэрвеня 2013 г.

Аргузнос: пакуль не вызначаны.

Чытаць далей →

«Нацыянальна–культурны кампанент у дыялектнай і літаратурнай мове» (Брэст, 18–19.10.2012)

Рэспубліканская навукова-практычная канферэнцыя «Нацыянальна-культурны кампанент у дыялектнай і літаратурнай мове» адбудзецца 1819 кастрычніка 2012 года па адрасе: г. Брэст, вул. Міцкевіча, 28. Арганізатары канферэнцыі: кафедра беларускага мовазнаўства і філалагічны факультэт Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна. (Дэдлайн: 12.10.2012.)

Чытаць далей →

Международная научная конференция «Национально–культурный компонент в тексте и языке»

Дата проведения: 6–8 декабря 2012 г.

Организатор: Минский государственный лингвистический университет

Программа конференции:

    Лингвистическая секция

  • Языковая и концептуальная картина мира. Наивная картина мира, отраженная во фразеологии и паремиологии.
  • Концепт – основная единица гуманитарной науки. Минимализация как признак концепта. Доминантные концепты. Типы (разновидности) концептов. Концептосфера языка. Базовые (концептуальные) метафоры.
  • Национально-культурный компонент в кодифицированном языке и языке «возможных миров». Диалекты как основа национального «духа» языка.
  • Изучение национально-культурного компонента в рамках когнитивной лингвистики.
  • Личное имя как особый языковой знак и как свернутый национально-культурный текст.
  • Национально-ориентированный текст:
  • а) обращенный к собственной культуре;

    б) ориентированный на чужую культуру.

  • Отражение национально-культурного компонента в разных типах текста.
  • Методическая секция

  • Диалог культур в процессе обучения языку.
  • Национально-культурный компонент текста как предмет обучения.
  • Новые педагогические тенденции в современном преподавании. Отражение национально-культурного компонента в учебниках.
  • Отношение к переводу как методу обучения.
  • Человек, ценности, воспитание с учетом национально-культурного компонента. Формирование когнитивных структур языковой личности.
  • Лингвокультурологическая секция

  • Особенности национально-языковой картины мира в зеркале разных языков.
  • Культурологический подход к обучению языку как средству общения.
  • Учет культуры и цивилизации разных народов в обучении языкам.
  • Отражение глобализации в языке.
  • Русский язык как посредник в инокультурном общении.
  • Литературоведческая секция

  • О национальном в структуре художественного текста.
  • Национальное и инонациональное в художественном тексте.
  • Прагматика художественного текста.
  • Проблемы функциональной типологии художественных текстов.
  • Проблемы риторики и текста.

Чытаць далей →

«Беларуская дыялекталогія», выпуск 2

У выдавецтве «Беларуская навука» пабачыў свет чарговы выпуск зборніка «Беларуская дыялекталогія. Матэрыялы і даследаванні» (Мінск, 2012. — 264 с.), які быў падрыхтаваны супрацоўнікамі аддзела дыялекталогіі і лінгвагеаграфіі Інстытута мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы НАН Беларусі.

Падобныя дыялекталагічныя зборнікі, падрыхтаваныя ў Інстытуце мовазнаўства імя Якуба Коласа, выходзілі з друку і раней, пад рознымі назвамі (1975—1979, 1992, 2001, 2005 і 2008 гады). Таму маем хутчэй працяг серыі, толькі з новай — цяпер нязменнай, уніфікаванай — назвай і асобнымі перыядычнымі выпускамі.

Чытаць далей →

Што сяльцо, то і слаўцо

Працуючы з дыялекталагічным зборнікам «Скарбы народнай мовы» (Мінск, 2005), натрапіў у адной з падборак мясцовай лексікі [с. 105, в. Баброўцы Брэсцкага раёна] на слова з не зусім нейтральным, як падалося з сучаснага гледзішча, напісаннем і гучаннем.

Чытаць далей →